گؤزه­ل فاطما، یا

ساری اینه­ک ناغیلی

(بو داستان، غرب­ده اولان سیندئرئل­لا داستانی­نا بنزه­ییر. اولسون کی سیندئرئل­لا ناغیلی­نی یازان بو داستان ائشیتمیش و بو داستان­دان ایلهام آلاراق اونو یازمیش اولا)

***

بیر کیشی­نین داری دونیادا بیر آروادی، بیر فاطما آدلی بیر قیزی و بیر ساری آینه­گی و بیر خوروزو وار ایدی. ووردو بیر گون آرواد ناخوشلاییب اؤلدو و اؤلرکن وه­صیییت ائدیب دئدی کی: بو اینه­ک ایله خوروز قیزیمین جاهازی­دی. هئچ کیمین حاققی یوخدور کی اونلاری اون­دان آلسین.

آرواد اؤلن­دن بیر موددت گئچدیک­دن سونرا کیشی گئدیب بیر آرواد آلدی. اونون­دا بیر قه­ره چیرکین قیزی اولدو کی اونون آدی­نی پاخیللیق­دان فاطما قویدو. او آنالیق آرواد اؤیه­گ قیزی فاطمانی چوخ اذییت ائلیییردی. اونو گؤرمه­گه گؤزو یوخ ایدی. گونده سه­حر چاغی بیر ایکی چؤره­ک دسترخانا قویوب اینه­گی اوتارماق آدی ایله چؤله گؤنده­ریردی کی گؤزونون قاباغین­دان اوزاق اولسون. هر گون ده بیر دسته یون وئره­ردی کی چؤلده بئکار قالماسین و اونلاری اه­ییرسین. بئله­لیک­له فاطما هر گون سه­حر گئدیب آخشام یورغون-آرغین ائوه قاییداردی و ائوده ده ایشلردی.

بیر گون یئل فاطمانین یونونو گؤتوروب آپاردی. فاطما اونون دالیسی­جا قاچیب، بیر مئشه­یه یئتیشدی. مئشه­ده بیر قه­ری آروادا راست گلدی. او قه­ری آرواد بیر چؤتوده (کولوخ­دا) یاشیییردی. فاطما سلام وئردی دئدی:

- قه­ری نه­نه! یئل مه­نیم یونومو بورا گتیریب­دی.

قه­ری نه­نه دئدی:

- عیبی یوخدو قیزیم. سن گل مه­نیم باشیما بیر باخ، بیت­له­رینی بیر آز آریت­لاف من ده سه­نین یونون تاپیب وئریم اه­لن.

فاطما باخدی گؤردو قه­ری­نین باشینی بیت، سیرکه باسیب­دی. آما، فاطما اه­دب­لی و شیرین دیل­لی بیر قیزیدی. کیمسه­نی اؤزون­دن اینجیتمز ایدی. فاطما دئدی:

- قه­ری نه­نه! نه ته­میز باشین وار لاپ مه­نیم آنامین باشینا بنزه­ییر.

قه­ری­نین بو سؤزدن چوخ خوشو گل­دی. دئدی:

- قیزیم! یونون او بوجاقدادی. گئت گؤتور آپار.

قیز بوجاغا باخدی گؤردو پیس­پیس­لی و مریم قوردو، بوجاق­دا قه­ینه­مک­ده­دی. دئدی:

- قه­ری نه­نه نه ته­میز بور-بوجاغین وار.

فاطمانین بو سؤزله­ری قه­ری­نین داها دا خوشونا گلیب دئدی:

- قیزیم! ائویزه قاییدان­دا یول­دا اوچ بولاق گؤره­جک­سن. بیرینجی بولاغین سویو آغدی، اون­دا چیمیرسن به­ده­نین آغارار. ایکی­نجی بولاغین سویو قه­ره­دی. او سویو باشان و قاشلاران چه­کرسن توکله­رین، قاشلارین قپ-قه­ره اولار. اوچونجو بولاغین سویو ایسه قیرمیزی­دی. اوندان دا بیر آز یاناقلاران و دوداقلاران یاخارسان کی قیرمیزی اولسون.

فاطما یونونو گؤتوروب قه­ری­دن خودافیظ­له­شیب و او دئدیگی کیمی بیرینجی بولاغا چاتدیق­دا اوردا سویونوب چیمدیک­ده به­ده­نی آغ-آپباغی سوت کیمی آغاردی. ایکینجی بولاغین سویون­دان توکله­رینه و قاشلاری­نا ووردوقدا شه­وه کیمی قه­ره اولدولار. اوچونجو بولاغین سویون­دان دا بیر آزجا یاناقلاری­نا و دوداقلاری­نا یاخدی، اوزو گونش کیمی ایشیق­لان­دی. ائوه قاییدان­دا کندین آداملاری تاماشایا تؤکولدولر. فاطمانین اوزو دوغرودان­دا گون کیمی شافاق سالیردی.

اؤیه­گ نه­نه فاطمانی بئله گؤردوک­ده تعججوب­لن­دی. دئدی کی بو ایشله­رین هامیسی بو اینه­ک­ده­دی. صاباح اینه­گی اؤز قیزینا تاپیشیردی کی آپاریب اوتارسین، بلکه اودا بوجور گؤیچک اولسون. صاباح سه­حر قیزی یولا دوشوب چؤله گئتدی.

قیزین­دا یونونو یئل گؤتوروب قاچدی مئشه­یه. قیز یونون دالیسی­جا قاچدیق­دا هه­من قه­­ری­یه راست گلدی. یونونو ایسته­دیک­ده قه­ری نه­نه دئدی گه­ل اوولجه مه­نیم باشیما باخ. قیز قه­ری­نین باشینا باخدیق­دا دالی چه­کیلدی. دئدی:

- سه­نین باشین نه کیفیردی، قه­ری نه­نه! بیت، سیرکه گؤتوروب گئدیر.

قه­ری دئدی:

- اولسون! گئت یونون او بوجاقدادی. گؤتور گئت.

قیز بوجاغا باخدیق­دا دئدی:

- اه... اه... نه کیفیر بور-بوجاغین وار قه­ری نه­نه! پیس­پیس­لا بالالاییب.

قه­ری دئدی:

- اولسون! عیبی یوخدو قیزیم. ایندی سن ائویزه قاییدان­دا اوچ بولاق گؤره­جکسن. بیرینجی بولاق­دا توک­له­رین و قاشلارین یویارسان. اوردان کئچدیک­ده ایکینجی بولاغا چاتارسان. او بولاقدا سویونوب چیمرسن. اوچونجو بولاغین سویونودا گؤزله­رن چالارسان.

قیز خودافیزلشمه­دن یولا دوشدو. گلیب بیرینجی بولاق­دا توکله­رین یودو و قاشلارینا چکدی. باشی و قاشلاری آغ-آپپاق اولدو. ایکینجی بولاق­دا چیمدیک­ده اوول­دن قره اولان به­ده­نی داها دا کؤمور کیمی قه­ره اولدو. اوچونجو بولاغین سویون­دان دا گؤزله­رینه چالدیق­دا گؤزله­رینین ایچی قیپ-قیرمیزی قان چاناغی کیمی قیزاردی. لاپ عجاییب بیر شئی اولدو.

قیز کنده گیرن­ده جاماعات گؤروب قورخودان قویوب قاچدی­لار. ائله بیلدیلرکی خوت­دان گلیب­دی. قیزین آناسی سس-کویو ائشیت­دیک­ده ائشیگه چیخدی. ائله بیلدی­کی اونون­دا قیزی او بیری فاطما کیمی گؤزه­ل­له­شیبدیر. آما، بیر زامان گؤردو کی قیزی لاپ قورخمالی بیر شئی اولوب­دور. چوخ ناراحات اولدو. دئدی، هر نه وار بو اینه­ک­ده­دی. اه­ری

ائوه گل­دیک­ده دئدی بو اینه­گی اؤلدورمه­لی­سن. کیشی هر نه دئدی کی قیزیمین­کی­دی قبول ائله­مه­دی کی ائله­مه­دی. گؤزل فاطما گئدیب قه­ضیییه­نی اینه­گه ناغیللادی. اینه­ک دئدی:

- اولسون! مه­نی اولدوره­ن­دن سورا، مه­نیم سوموکله­ریمی آپاریب په­یه­ده (طوی­له­ده) آخوردا قویلا. هر واقت ائشین برکه دوشسه گلیب او سوموکله­ری آچیب چیخارد. مه­نیم ایری سوموک­له­ریم سه­نه پالتار و کیچیک سوموک­له­ریم قیزیل-گوموش زینت­لر اولوب بویون-بوغازین و بیلک­له­رین به­زه­یر.

کیشی آروادین سؤزو ایله مجبور قالیب اینه­گی کسدی و اه­تینی قازانا توکوب پیشیردیلر. آما، اونون اه­تی هامی­نین آغزین­دا زه­هر کیمی آجی اولدو. بئله کی یئیه بیلمه­دیلر. آما، فاطمانین آغزین­دا بال کیمی شیرین ایدی و ایشتیها ایله یئییردی. آرواد کیشی­یه دئدی: باخ گؤر بیر نئجه یئییر، آجی-ماجی بیلمیر.

بیر گون کندده بیر توی اولور. آرواد اؤز قیزینی و اوشاقلارینی گئیین­دیریب تویا آپاریر. فاطمایا دئییر: بیز گه­لین­جه سن ائوده قالمالی و ائوی ته­میزله­ییب قابلاری یومالی­سان. فاطما ائو-ائشیگی تئز-تئز ته­میزله­ییب، قابلاری یودو. گئدیب آخوردا اینه­گین سوموک­له­رینی چیخاردیب، آچدیق­دا ایچینده بیر دست ایپه­ک­دن و اطلس­دن تیکیلمیش گؤزه­ل پالتار و بیر جوت قیزیل­دان باشماق گؤردو. گئییب توی مجلیسینه یوللاندی. یول­دا بیر دسمال گول ده­ریب، بیر دسمال دا کول ایله دولدوروب، گئدیب مجلیس­ده گؤزه­ل-گؤزه­ل اوینادی. هامی بو قیزین گؤزه­للی­گین­دن و فاخر پالتارلارین­دان و جور به جور زینت­له­رین­دن و گؤیچک حه­ره­کت­له­رین­دن مات قالدی­لار. قیز دئدی بیزیم کؤچوموز گئده­جک، مه­نی گؤزله­ییرلر. هه­ره­یه بیر گول وئردی و باجیلیغی و آنالیغینا یئتیشن­ده کولو گؤزله­رینه سوووروب قاچدی. اونلار گؤزله­رینی اوووشدورانا کیمی بو آرادان چیخدی. تئز اوزونو ائوه یئتیریب پالتارلاری گیزله­دیب اؤز پالتارلاری­نی گئییب اوتوردو. آنالیق و باجی­لیق ناراحات­لیق­لا قاییدیب، واقعه­نی اونا دئدیلر. او دا ظاهیرده چوخ تأسسوف­لندی.

صاباح تویون ایکینجی گئجه­سی گلین چیخما گونو ایدی. گئنه­ده آنالیق اؤز اوشاقلارینی گؤتوروب گئتدی. فاطمایا تاپیشیردی کی ائو-ائشیگی سیلیب، سوپوروب، قاب-قاجاغی یوسون. اونلار گئدن­دن سورا قیز ته­له­سیک ایشله­ری گؤروب، گئتدی آخوری قازدی. گؤردو کی گئنه­ده بیر دست آیری رنگلی فاخیر پالتار و بیر جوت قیزیل باشماق ایچینده­دیر. گؤتوروب گئییب اؤزونو تویا یئتیردی. گئنه­ ده اوینایان­دان سونرا، هامی­یا بیر گول، باجی­لیغی و آنالیغی­نین کول سه­پیب آرادان چیخیب قاچدی. گه­لن­­ده یولو اوسته دریانین قیراغین­دان گئچن­ده، ته­له­سیک­دن باشماغی­نین بیر تایی آیاغین­دان چیخیب ایتدی. داها آرتیق معطل اولا بیلمه­ییب گئنه­ ده ائوه گلیب پالتارلاری­نی ده­ییشیب، یئرین­ده اوتوردو. آنالیق و باجی­لیق گئنه ده دونقولدانا-دونقولدانا ائوه قاییت­دیلار.

او طه­رف­دن شاهین اوغلو غولام­لاری ایله دریا کینارین­دان گئچن­ده، او قیزیل باشماق تایینی تاپدی. او باشماغین ظه­ریف­لیگین­دن، گؤزه­ل­لیگین­دن حئیرت­ده قالیب اونون صاحابینی تاپیب، اونون­لا ائولنمک قصدینه گلدی. آناسینی بیر نئچه آدام ایله گؤندردی کی گئدیب قاپی-قاپی گه­زیب باشماق صاحابینی تاپیب اونا آلسین.

آنا قاپی-قاپی گزدی، باشماغی قیزلارین آیاغی­نا بیر-بیر ایمتاحان ائله­دی. آما، باشماق هئچ کیمین آیاغی­نا اولمادی. بو زامان آنالیق فاطمانی تندیرین ایچین­ده گیزله­دیب تندیرین دوواغینی قویدو. فاطما تندیرده اؤز-اؤزونون ایشیغین­دا ناخیش تیکمه­یه باشلادی. شازدانین آناسی اونلارین ائوله­رینه چاتدی. آرواد اؤز قیزینی گتدی هر نه گوج وئردی قیزین گوبود آیاقلاری باشماغا یئرلش­مه­دی. سوروشدولار بورادا آیری قیز یوخدور؟ آرواد دئدی:

- یوخ! ائله بو قیزدی.

بو زامان فاطمانین خوروزو بانلاییب دئدی:

- قوق­قولی قوقو... فاطما خانیم تندیرده، ناخیشی دیزی اوسته، اؤز-اؤزونون ایشیغیندا، ناخیش تیکیر.

شازدانین آداملاری دئدیلر او خوروز نه دئییر. آرواد دئدی: هئچ... بو خوروز یالان­دان بانلیییر. خوروز یئنه دئدی:

- قوق­قولی قوقو... فاطما خانیم تندیرده، ناخیشی دیزی اوسته، اؤز-اؤزونون ایشیغیندا، ناخیش تیکیر.

آداملار گئدیب تندیرین دوواغی­نی گؤتوردوک­ده گؤردولر بیر گؤزه­ل-گؤیچک قیز تندیرین ایچین­ده اؤزونون ایشیغین­دا ناخیش تیکمک­ده­دی. الین­دن یاپیشیب ائشیگه چیخارت­دیلار. باشماغی آیاغینا تاخدیلار گؤردولر کی لاپ آیاغی­نین قه­لیبی­دی. قیزی چوخ عزت، احتیرام ایله گؤتوروب شازدانین سارایی­نا آپاردیلار. شازدا یئددی گون، یئددی گئجه توی توتدوروب او قیز ایله ائولن­دی.

ووردو قیز بویلو اولدو. چوخ یئرده بئله رسم واردی کی گه­لین­لر جومعه گونله­ری آناسی ائوینه گؤنده­رردیلر. آناسی دئدی کی فاطما! گل دریانین قیراغین­دا باشیوی یو. فاطمانی سو کینارین­دا بیر داش اوسته اوتوروتدو و بیردن دالی­دان ایته­له­ییب فاطمانی دریایا سالدی. فاطما دریایا دوشن کیمی بیر لاققا بالیق اونو اوددو. آرواد اونون پالتارلارینی اؤز قیزینا گئیدیریب، سارایا گؤندردی. قیزینا دا سیفاریش ائله­دی کی آمان­دی! اؤزونو آچماسین. دئسه­لر آچ، دئیسین کی بیزیم رسمیمیزدی، ایلک اوولادیمیز دونیایا گلمییین­جه اوزوموزو آچماریق.

آما، شازدا قیزین ایشلک­له­رین­دن شوبهه­یه دوشدو. بیلدی کی او اونون آروادی گؤزه­ل فاطما ده­ییل. آتاسینا دئدی کی بوردا بیر سیر واردی. آدام گؤنده­ردی کی اصل فاطمانی آختاریب تاپسین­لار. بیر گون دریا کینارین­دا گئچن­ده خوروز گئنه بانلادی کی: قوق­قولی­قوقو... فاطما خانیم دریادا، لاققا بالیغ قارنین­دا، اوشاغی دا قوجاغین­دا.

شازدا امر ائله­دی تور آتیب لاققا بالیغی توتدولار. فاطما خانیمی اوشاغی «محمد» قوجاغین­دا چیخارتدیلار. شازدا اونو گؤتوروب سارایا گه­تیردی. دئدی کی تندیری یاندیرسین­لار. فاطمایا دئدی کی من قیلینجی­می تندیره آتاجاغام و دئیه­جه­گم کی هر کیم منی چوخ سئویر مه­نیم قیلینجی­می تندیردن چیخارتسین. آنجاق، سه­نین ایشین اولماسین.

شازدا گلیب قیلینجی­نی آتدی تندیره، دئدی هر کیم مه­نی چوخ ایسته­ییر قیلینجی تندیردن چیخارتسین. چیرکین فاطما دئدی: من چیخاردارام. او تندیره اه­ییلن­ده اونو تندیره باسیب دوواغینی قویدولار. چیرکین فاطما بادام کؤزو ایله قیزارمیش تندیرده یانیب بیریان اولدو. اونو چیخاردیب بیر بؤیوک خونچایا قویوب اوستونه اؤرتوک چه­کیب قیزین آناسی ائوینه گؤندردی. غولاملار او خونچانی آروادا وئریب دئدیلر کوره­که­نین سه­نه بیر پای گؤنده­ریب. آرواد دئدی کی قویون بیر بوجاق­دا قالسین. اوشاقلار گئدیب اؤرتویو آچدیلار. باجیلاری­نین یانمیش جه­سه­دینی تانیدیلار. گلیب آنالاری­نا دئدیلر کی: آنا! او بیریان ده­ییل! فاطما باجیمیزدی کی قیریشا قالیبدی. آرواد گلیب گؤردوکی قیزی­دی، قیشقیریب باشینا چالدی.

شازدا دوباره­دن توی توتوب شادلیق ائتدیردی. اونلار یئدیلر، ایچدیلر، قه­ره یئره گئچدیلر. سیز ده یئیین، ایچین، مطلب-مورادیزا یئتیشین. گؤیدن اوچ آلما دوشدو، بیری مه­نیم، بیری میرهیدایه­تین، بیری ده بو ناغیلی یازانین.