تانری نین آدییلا

تورک دیلی یازی قوراللاری

(خلاصه ای بر قوانین نوشتاری زبان تورکی با الفبای عربی)

بیرینجی و ایکینجی تورک دیلی اورتوقرافی سمیناری نین آلدیغی قرارلار

دکتر جواد هیئت (سمینار باشقانی)

Ə سسینین یازیلیشی :

بو سسین یازیلیشی عئینی نتیجه نی تؤره دن ایکی قایدا اساسیندا تنظیملّنیر: مورفم قایداسی ، هیجا قایداسی

الف : مورفم قایداسینا گوره ( مورفم : کوچکترین واحد معنی دار، واژک ) :

بو سسین یازیلیشی کلیمه لرین باشلانغیجینا و مورفم لرین سونونا محدودلاشیرو مورفم لرین اورتاسیندا یازیلمیر ! قید ائتمک لازیمدیر کی ؛

بو سس کلیمه لرین باشلانغیجیندا " ا " بیچیمینده ، مورفم لرین سونوندا ایسه "  ــه , ه " حرفینین موافیف فورمو ایله یازیلاجاق :

 گؤزله مه دی – اسیرگه مه ک – دسته له مک – وظیفه لی – گؤرمه لی – گئتمه لی – دیندیرمه ک

بیر هیجادان آز اولان مورفم اؤزوندن , قاباقکی مورفمله بیرلشیب , واحید بیر مورفمله چیخیش ائده جک :

ایزله مک –» ایزلنمک

گیزله مک -» گیزلنمک

ایشله مک -» ایشلتمک

بیر هیجادان آز اولان مورفم , منسوبییت شکیلچیسی اولسا یئنه ده موستقیل مورفم کیمی چیخیش ائده جک :

دده م – گئجه م – اؤنرگه ن – وظیفه م – مزه م

ب : هیجا قایداسینا گؤره :

بو سسین یازیلیشی کلمه لرین باشلانغیجینا و هیجالارین سونونا محدودلاشیر و هیجالارین اورتاسیندا یازیلمیر , کلمه لرین باشلانغیجیندا " ا " بیچیمینده , هیجالارین سونوندا ایسه ــه , ه " حرفینین موافیف فورمو ایله یازیلیر. قید ائتمک لازیمدیر کی :

همین سس بیرینجی هیجانین سونوندا گئلسه یازیلمیر :

گتیرمک – درین – دلی – سرین

یالنیش  : گه تیرمک – ده لی – ده رین – سه رین

کلمه ساده جه بیر هجادان تشکیل اولسا , یئنه ده هجانین سونوندا یازیلیر :

نه – ده

کؤکلرین و شکیلچیلرین ایملاسینین ثابیت قالماسی اساس گؤتورلور :

گل – گلن – گلنیم

گله نیم  یازیلمامالیدیر ! 

کؤکلرین و شکیلچیلرین ثابیت قالما اصلی ؛ هیجا و مورفم آنلاییشینی بیربیرینه یاخینلاشدیریر و اونلاری واحید بیر آنلاییا چئویریر :

هر حالدا بو سسین یازیلمادیغی یئرلرده چاشقینلیق احتمالی اولسا , فتحه حرکه سی ( _َ_) علامتیندن فایدالانماق اولار :

اَیری – دَوه – دَیَر - گئدَر- اَسَر

یالنیش  : دیه ر – گئده ر – اسه ر

بئلنچیلیکله هر ایکی قایدایا گؤره کلمه لرین یازیلیشی آشاغیدا کی بیچیمده اولور :

بیر کلمه نی کسکینلیکله مورفم لره آییرماق مومکون اولماسا ، ایملا هیجا اساسیندا قورولمالیدیر :

گوبه لک ، چییه لک ، کپه نک ، یئلپه نک ، کؤنده لن ، کلبه جر ، گوره لیم ، گؤزله یه لیم ، بیله رک ، گله نک

باش تاپمادیغینیز شکیل ده ، نئچه دفعه اوخویون تا باش تاپاسینیز

دوامی وار ، لوطفاَ گوزله یین